Thứ Hai, 10 tháng 9, 2018

CHỈ DẪN ĐỊA LÝ SÂM NGỌC LINH QUANG NAM

Mở rộng chỉ dẫn địa lý đối với sâm củ Ngọc Linh tại Quảng Nam và Kon Tum

(TN&MT) - Bộ Khoa học công nghệ vừa ký Quyết định số 2465/QĐ-SHTT về việc thay đổi Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý đối với sâm củ Ngọc Linh. Theo đó, tỉnh Kon Tum có thêm 7 xã, tỉnh Quảng Nam có thêm 6 xã được công nhận có điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu, quy trình kỹ thuật sản xuất, giống sâm… tương đồng với chỉ dẫn địa lý đã công bố trước đó.

Sâm Ngọc Linh sinh trưởng trên dãy núi Ngọc Linh, thuộc 2 tỉnh Kon Tum và Quảng Nam ở độ cao 1.200 - 2.500m
Sâm Ngọc Linh sinh trưởng trên dãy núi Ngọc Linh, thuộc 2 tỉnh Kon Tum và Quảng Nam ở độ cao 1.200 - 2.500m
Cây sâm Ngọc Linh là loài thứ 3 của chi Panax L. được tìm thấy và công bố chính thức ở Việt Nam. Đây là một loài mới của chi Panax L., họ Nhân sâm (Araliaceae), là loài thứ 20 thuộc chi Panax được phát hiện trên thế giới và là loài đặc hữu của hệ thực vật Việt Nam.
Một số kết quả nghiên cứu ban đầu cho thấy, sâm Ngọc Linh có các tác dụng dược lý như bồi bổ cơ thể, chống suy nhược, chống stress tâm lý, chống lão hóa, kháng khuẩn, cải thiện chức năng gan… Sâm Ngọc Linh, hay còn gọi là sâm K5 được coi là sản vật quý của núi rừng Ngọc Linh thuộc tỉnh Quảng Nam và Kon Tum.
Sâm Ngọc Linh sinh trưởng trên dãy núi Ngọc Linh, thuộc 2 tỉnh Kon Tum và Quảng Nam ở độ cao 1.200 - 2.500m, mật độ che phủ rừng tự nhiên là trên 70%, có nhiều thung lũng hẹp, sâu.

Sâm giống Ngọc Linh được trồng tại xã Trà Linh, huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam
Sâm giống Ngọc Linh được trồng tại xã Trà Linh, huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam
Quy trình kỹ thuật sản xuất, giống sâm được lấy từ hạt cây mẹ, cây mẹ cần có độ tuổi từ 4 năm trở lên, có biểu hiện tiêu biểu của giống và được chăm sóc đặc biệt. Hạt giống phải đạt độ chín, quả có màu đỏ tươi, xuất hiện chấm đen ở đầu. Cây giống phải sinh trưởng khỏe, thân vững chắc, lá màu xanh hoặc xanh đậm, có 1 lá kép và 5 lá chét.  
Trong những năm gần đây, đã có nhiều dự án bảo tồn và phát triển loại dược liệu quý hiếm này được 2 tỉnh Quảng Nam và Kon Tum triển khai đầu tư đúng mức, đến nay sâm Ngọc Linh của 2 địa phương này đã được bảo tồn và hướng đến phát triển bền vững.

Sản phẩm sâm củ Ngọc Linh bán tại phiên chợ sâm được tổ chức ngày đầu hàng tháng ở huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam
Sản phẩm sâm củ Ngọc Linh bán tại phiên chợ sâm được tổ chức ngày đầu hàng tháng ở huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam
Đến thời điểm hiện tại, Quảng Nam đã có 7 xã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học & Công nghệ) công nhận chỉ dẫn địa lý đối với sảm phẩm sâm củ Ngọc Linh, gồm các xã: Trà Linh, Trà Nam, Trà Cang, Trà Dơn, Trà Don, Trà Leng, Trà Tập (huyện Nam Trà My); Tỉnh Kon Tum đã có 8 xã bao gồm: Măng Ri, Mường Hoong, Ngọc Linh, Xốp thuộc huyện Đắk-Glei; xã Đăk Na, Ngọc Yêu, Văn Xuôi, Tê Xăng thuộc huyện Tu Mơ Rông đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý “Ngọc Linh”.
Việc mở rộng chỉ dẫn địa lý là điều kiện quan trọng để bảo tồn và phát triển bền vững vùng trồng sâm Ngọc Linh ở Quảng Nam và Kon Tum.
Ngọc Khánh
Nguồn: https://baotainguyenmoitruong.vn/xa-hoi/mo-rong-chi-dan-dia-ly-doi-voi-sam-cu-ngoc-linh-tai-quang-nam-va-kon-tum-1257198.html

MÙA THU HOẠCH SÂM NGỌC LINH

Mùa thu hoạch hạt sâm Ngọc Linh
Những trái sâm sắp chín sẽ được bọc lưới bảo vệ để khỏi bị chim chuột ăn.
Những trái sâm sắp chín sẽ được bọc lưới bảo vệ để khỏi bị chim chuột ăn.
Chùm sâm sai quả vừa tháo khỏi giỏ tre và bọc lưới.
Chùm sâm sai quả vừa tháo khỏi giỏ tre và bọc lưới.
Những cây sâm sai quả chín đều.
Những cây sâm sai quả chín đều.
Thu hái từng hạt chín để làm giống.
Thu hái từng hạt chín để làm giống.
;
Thứ Tư, 29/08/2018, 09:10 [GMT+7]
Sâm Ngọc Linh là cây bản địa đặc hữu của núi rừng Ngọc Linh. Tại Quảng Nam, sâm sinh trưởng và phát triển tốt nhất tại xã Trà Linh, huyện Nam Trà My.
Mùa sâm ra hoa thường từ tháng Tư đến tháng Bảy và mùa kết trái vào khoảng tháng Chín đến tháng Mười. Sau hai tháng quả bắt đầu chuyển từ màu xanh đến xanh thẫm, vàng lục, khi chín ngả màu đỏ cam với một chấm đen không đều ở đỉnh quả. Quả sâm chín nhìn tựa viên ngọc lấp lánh sắc màu. Mỗi quả chứa một hạt, một số quả chứa 2 hạt và số quả trên cây bình quân khoảng 10 đến 30 quả. Đồng bào Xê Đăng, ngoài việc tìm cây giống mọc tự nhiên còn biết thu hoạch hạt giống từ cây sâm trồng tại vườn, gieo hạt, nảy mầm thành cây con chừng một năm tuổi rồi mang đi trồng dưới tán rừng, hình thành những vườn sâm trên núi Ngọc Linh. Nhờ những hạt sâm giống màu sắc như những viên ngọc, nên đến nay, hàng trăm héc ta sâm Ngọc Linh được trồng và nhân rộng ở huyện Nam Trà My.

TẤN VỊNH
Nguồn: http://baoquangnam.vn

Thứ Sáu, 24 tháng 8, 2018

NGƯỜI BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN VÙNG DƯỢC LIỆU QUÝ

TN&MT_Bén duyên với công việc làm bảo vệ Trạm Dược liệu Trà Linh, ông Bùi Như Chương được biết đến là đội trưởng độị bảo vệ vùng cây sâm quý của tỉnh Quảng Nam, mà còn là người quan trọng trong việc bảo tồn và phát triển giống sâm quý, sâm Ngọc Linh. 
Ông Chương trong vườn ươm cây sâm con
Thủ phủ của loại sâm tốt nhất thế giới  
Cây sâm Ngọc Linh phân bố tại 108 vùng sâm tự nhiên trên địa bàn tỉnh Quảng Nam và Kon Tum. Riêng tại Nam Trà My, sâm mọc tập trung tại 3 xã Trà Linh, Trà Nam và Trà Cang. Là một dược liệu chữa bệnh và tăng cường sức khỏe với hàm lượng saponin trong sâm Ngọc Linh cao từ 35 - 40%, có trường hợp 50%, cao gấp 42 lần so với sâm Nhật Bản. Chưa kể, sâm Ngọc Linh còn chứa 17 acid béo với hàm lượng 0,53%, ngoài ra còn có thể tìm trong sâm Ngọc Linh 18 acid amin, 20 nguyên tố vi lượng, các chất thuộc nhóm sterol, glucid, tinh dầu và vitamin C... Trong tương lai, Quảng Nam đang xây dựng vùng đại ngàn NamTrà My trở thành thủ phủ sâm quốc gia và là nước sản xuất sâm đứng thứ hai thế giới (sau Hàn Quốc), với sản lượng trên dưới 1.000 tấn, cho nguồn thu khoảng 2 tỷ USD mỗi năm. Đây cũng là cơ hội và là kỳ vọng từ bao đời nay của người dân Nam Trà My để thoát đói nghèo, vươn lên làm giàu. Theo đánh giá, hiện dưới những tán rừng nguyên sinh trên đỉnh núi Ngọc Linh có tổng diện tích vườn sâm của tập thể và tư nhân khoảng 70 hecta. Ngoài ra, ở độ cao từ khoảng 1.500m - 2.300m nơi có đủ điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng thích hợp cho việc trồng sâm có đến 19 nghìn hecta.
Tuy nhiên, ông Hồ Quang Bửu - Chủ tịch UBND huyện Nam Trà My cho biết: Từ lâu, người dân trồng sâm ở Nam Trà My đều là tự phát, trồng và để cây sâm phát triển một cách tự nhiên, việc áp dụng khoa học kỹ thuật trong quá trình trồng và chăm sóc còn hạn chế. Việc đầu tư giống cây sâm Ngọc Linh trong thời gian qua của tỉnh cũng chỉ mang tính chất hỗ trợ, chứ chưa có định hướng phát triển và kiểm tra, giám sát quản lý chặt chẽ nên hiệu quả mang lại không cao.

Cây sâm Ngọc Linh 
2 năm tuổi trong vườn ông Chương
Người bảo tồn và phát triển Sâm Ngọc Linh theo lối đi riêng
Vì quá tâm huyết, đam mê với cây sâm Ngọc Linh, ông Chương đã bỏ thời gian nhiều năm để nghiên cứu về loại sâm quý này. May mắn khi được ông Du một lão nông gắn bó với cây sâm từ khi cây sâm chưa được nhiều người biết đến tin tưởng giao cho gần 1ha đất rừng của cá nhân ông Du tại thôn 2 Nước Ray, xã Trà Linh ở độ cao hơn 1900m so với mực nước biển, tạo điều kiện ban đầu cho ông trồng sâm. Đó cũng chính là cơ sở tiền đề đầu tiên để ông Chương dồn tâm huyết phát triển và bảo tồn được một vùng sâm rộng lớn với hơn 55 ngàn cây sâm Ngọc Linh như hiện nay.                                           
Ông Chương cho biết: Ban đầu rất khó khăn, tôi phải lấy ngắn nuôi dài bằng cách mua hạt giống của người dân sau vụ mùa để trồng sâm con bán rồi từ từ mới mạnh dạn đầu tư mua giống sâm 4-5 tuổi để trồng. Năm 2014, sâm của tôi bắt đầu cho hạt từ đó mới nguồn giống tiếp tục gieo phát triển thêm diện tích trồng. Tuy nhiên, để có được kiến thức về trồng và chăm sóc loại sâm quý này ngoài việc tự học hỏi những người có kinh nghiệm trồng sâm như ông Hồ Văn Du, ông Hồ Văn Lượng thì bản thân phải tự sáng tạo thêm nhiều kỹ thuật chăm sóc khác như hệ thống nước phun sương giữ độ ẩm cho đất, mái che tránh mưa đá, hệ thống đèn chiếu sáng ban đêm để chống thú rừng; bên cạnh đó còn có hệ thống còi hú báo động khi có người lạ xâm nhập vào vườn sâm.
Cây sâm Ngọc Linh 2 năm tuổi trong vườn ông Chương
Người bảo tồn và phát triển Sâm Ngọc Linh theo lối đi riêng
Vì quá tâm huyết, đam mê với cây sâm Ngọc Linh, ông Chương đã bỏ thời gian nhiều năm để nghiên cứu về loại sâm quý này. May mắn khi được ông Du một lão nông gắn bó với cây sâm từ khi cây sâm chưa được nhiều người biết đến tin tưởng giao cho gần 1ha đất rừng của cá nhân ông Du tại thôn 2 Nước Ray, xã Trà Linh ở độ cao hơn 1900m so với mực nước biển, tạo điều kiện ban đầu cho ông trồng sâm. Đó cũng chính là cơ sở tiền đề đầu tiên để ông Chương dồn tâm huyết phát triển và bảo tồn được một vùng sâm rộng lớn với hơn 55 ngàn cây sâm Ngọc Linh như hiện nay.                                           
Ông Chương cho biết: Ban đầu rất khó khăn, tôi phải lấy ngắn nuôi dài bằng cách mua hạt giống của người dân sau vụ mùa để trồng sâm con bán rồi từ từ mới mạnh dạn đầu tư mua giống sâm 4-5 tuổi để trồng. Năm 2014, sâm của tôi bắt đầu cho hạt từ đó mới nguồn giống tiếp tục gieo phát triển thêm diện tích trồng. Tuy nhiên, để có được kiến thức về trồng và chăm sóc loại sâm quý này ngoài việc tự học hỏi những người có kinh nghiệm trồng sâm như ông Hồ Văn Du, ông Hồ Văn Lượng thì bản thân phải tự sáng tạo thêm nhiều kỹ thuật chăm sóc khác như hệ thống nước phun sương giữ độ ẩm cho đất, mái che tránh mưa đá, hệ thống đèn chiếu sáng ban đêm để chống thú rừng; bên cạnh đó còn có hệ thống còi hú báo động khi có người lạ xâm nhập vào vườn sâm.
Sâm Ngọc Linh đã được thu hoạch
Tính đến nay, vườn sâm của ông Chương có 55 nghìn gốc sâm nhiều độ tuổi, trong đó có 128 luống là sâm từ 5-9 năm tuổi, sâm giống từ 1-2 tuổi có 30.000 cây, giá trị cây giống 1 tuổi là 100 nghìn/cây, 2 tuổi là 230 nghìn/cây… Loại lớn bán theo ký theo phân loại như củ một lạng (loại 1) giá thị trường hiện tại 65 triệu đồng/kg, ngoài ra có có 2 củ/lạng (loại 2), 3 củ/lạng (loại 3)...  Để cây sâm phát triển tốt và tránh cho hạt lép, một luống bình quân ông Chương trồng 65 gốc, giá trị mỗi luống 50 triệu.
Mới đây ông Chương xuất bán hơn 4 ngàn cây giống sâm con thu về hơn 400 triệu. Nếu vườn sâm được chăm, bảo vệ tốt, không có thiên tai thì mỗi năm ông bán được 40 ngàn cây giống, thu về 4 tỷ đồng, trừ đi chi phí cho lãi ròng 3 tỷ đồng. Tuy nhiên để cây sâm phát triển tốt, cho giá trị kinh tế cao thì khâu phòng trừ bệnh cho sâm phải được chú trọng. Theo đó, ông đã có nhiều sáng kiến như dùng men ủ chế phẩm vi sinh vật FBP của Trung Tâm Ứng dụng và Thông tin KHCN Quảng Nam, phương pháp này đã mang lại cho ông kết quả khả quan, sâm không bị bệnh và phát triển nhanh.
Trạm dược liệu bảo vệ toàn bộ vùng trồng Sâm Trà Linh
Với những người tâm huyết với cây sâm Ngọc Linh như ông Chương sẽ góp phần quan trọng trong việc gìn giữ nguồn gen quí nhằm bảo tồn và phát triển vì một thương hiệu quốc gia về loại sâm tốt nhất thế giới, sâm Ngọc Linh - Việt Nam.